pantwo pawlusowie

Odwiedza nas 193 gości oraz 0 użytkowników.

Październik Międzynarodowym Miesiącem AAC, czyli alternatywnych i wspomagających sposobów porozumiewania się

Z inicjatywy International Society for Alternative and Augmentative Communication (ISAAC) od 2007 roku październik jest Międzynarodowym Miesiącem AAC i jest celebrowany na całym Świecie. Celem miesiąca jest szerzenie świadomości istnienia wielu różnych sposobów w jakie porozumiewają się ludzie używając pomocy komunikacyjnych. W październiku wszyscy zaproszeni są do organizowania spotkań upowszechniających wiedzę o AAC, konferencji i warsztatów, integracyjnych imprez dla użytkowników AAC i ich rodzin, dzielenia się wiedzą, doświadczeniami, nagraniami, itp.

Trudności w porozumiewaniu się

Wszystkie osoby z autyzmem mają bardzo poważne trudności w porozumiewaniu się. Wiele z nich ma problemy z rozumieniem mowy, inicjowaniem i podtrzymywaniem rozmów, ale także adekwatnym użyciem języka, zrozumieniem zasad dialogu i wymiany. Część osób z autyzmem używa mowy w ograniczony sposób.

Niestey brakuje badań na temat skali tych trudności. Te sprzed kilkunastu lat mówią o ok. 50% osób z autyzmem, które nie mówią lub nie używają mowy w sposób funkcjonalny (Wing & Attwood, 1987; Light, Roberts, DiMarco, & Greiner, 1998). Aktualnie szacuje się, że ok. 30% osób z autyzmem to osoby niemówiące. Grupa ta używa często alternatywnych i wspomagających sposobów porozumiewania się – AAC.

AAC

AAC (Augmentative and Alternative Communication) to termin określający wszelkie działania, których celem jest pomoc w porozumiewaniu się osobom niemówiącym lub posługującym się mową w ograniczonym stopniu. Zamiast wypowiadanych słów i zdań mogą one używać znaków graficznych (piktogramów, obrazków, symboli), znaków manualnych (gestów) lub znaków przestrzenno-dotykowych (np. przedmiotów). Dzięki temu mogą dokonywać wyborów, podejmować decyzje, pytać, opowiadać, wyrażać myśli i uczucia – pokonywać bariery w porozumiewaniu się i stawać się niezależnymi.

Coraz częściej metody AAC wykorzystują technologię wspomagającą (Assistive Technology, AT). Są to wszystkie rozwiązania z wykorzystaniem komputera i innych urządzeń elektrycznych i elektronicznych, jakie pomagają osobie z niepełnosprawnością osiągnąć niezależność. Niezależność w porozumiewaniu się może zapewnić komputer lub urządzenie do komunikacji z mową nagrywaną lub syntezowaną oraz odpowiednim oprogramowaniem.

Wśród osób, które potrzebują metod AAC do wspomagania porozumiewania się są dzieci, młodzież i dorośli. Obok osób z autyzmem w tej różnorodnej grupie znajdują się również osoby z porażeniem mózgowym, upośledzeniem umysłowym, specyficznymi zaburzeniami mowy, osoby po urazach mózgu i wiele innych.

Badania dowodzą, że wspomagające metody porozumiewania się nie hamują - a wręcz przeciwnie - wspierają rozwój mowy u małych dzieci z zaburzeniami rozwoju, u których mowa nie rozwija się o czasie. Dzięki wczesnej interwencji AAC część z nich uczy się mówić, a w przypadku, kiedy mowa nie rozwinie się, mogą z powodzeniem wykorzystywać alternatywny sposób porozumiewania się.

Przykład Hani

AAC jest wykorzystywane również we wsparciu dorosłych osób. Hania jest ponad 30-letnią kobietą z autyzmem. Kiedy kilka lat temu trafiła do Pracowni Rzeczy Różnych nie umiała porozumiewać się z nami inaczej niż podążając lub opierając się proponowanemu działaniu, samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby. Szybko zorientowaliśmy się, że nie rozumie też tego co do niej mówimy. Przez pierwsze lata uczyliśmy Hanię rozumienia naszych intencji poprzez przedmioty. Specjalnie skonstruowany dla niej „słownik" z przedmiotów symbolizował aktywności w planie dnia, zadania na warsztatach. Po pewnym czasie zaczął służyć także do dokonywania wyborów i spontanicznych próśb o ulubione przedmioty i przyjemności.

Z biegiem czasu udało się nauczyć Hanię relacji między obrazkiem, a przedmiotem. W słowniku Hani, zamiast symbolicznych przedmiotów, pojawiły się piktogramy i od tej pory porozumiewa się z nami używając piktogramów i zdjęć. Rozszerza swoje umiejętności komunikacyjne na różne osoby i kolegów, rozwija słownictwo. Zdarza się, że obok konkretnych próśb o przedmioty i aktywności, pojawiają się próby przekazania bardzo abstrakcyjnych pojęć, jak nastrój i własna frustracja związana np. ze zbliżającą się burzą, której się boi. Nigdy nie jest więc za późno na naukę porozumiewania się wspieranego AAC.

Rozwój AAC

AAC w Polsce wciąż się rozwija. Propagowaniem wspomagających i alternatywnych sposobów porozumiewania się w Polsce zajmuje się Stowarzyszenie „Mówić bez Słów". Stara się ono o lepsze wykształcenie i dostępność terapeutów AAC w naszym kraju. Jeszcze niewiele szkół wyższych gwarantuje swoim studentom naukę tych metod. W niewielu placówkach terapeutycznych, czy edukacyjnych dla dzieci z zaburzoną komunikacją AAC jest używane powszechnie, w sposób standardowy, z udziałem zespołu specjalistów. Tylko część osób niemówiących w Polsce ma dostęp do technologii wspomagającej, komputerów, komunikatorów, specjalistycznego oprogramowania. Więcej o wspomagających sposobach porozumiewania się dowiecie się na stronie Stowarzyszenia „Mówić bez Słów" www.aac.org.com.